Błąd poznawczy - termin z zakresu psychologii określający nieracjonalne postrzeganie rzeczywistości, wpływające na ludzkie postawy, emocje, rozumowanie i zachowanie. Człowiek tworzy własną  subiektywną wizję rzeczywistości.

Przykładowe błędy poznawcze:
Efekt fałszywego konsensusu - przekonanie człowieka, że inni ludzie generalnie myślą podobnie do niego, a jeżeli obecnie jeszcze nie myślą  tak, jak on,  to w przyszłości z pewnością będą posiadać poglądy zbieżne z jego obecnym zapatrywaniem. Kluczowe badania przeprowadzili w tym zakresie  prof. Lee Ross  i   prof. Todd Rogers.
Powyżej średniej - człowiek  podświadomie  postrzega swoją osobę bardziej pozytywnie, niż postrzega większość innych ludzi. W psychologii przyjęto wskaźnik  better than average  i zrealizowano  badania,  które wykazały nieracjonalność samooceny człowieka.
Efekt aureoli - tendencja do  automatycznego  przypisywania człowiekowi cech na podstawie zrobionego przez niego wrażenia. Wrażenie  opromienia  swoim blaskiem pozostałe cechy i decyduje o sposobie, w jaki jest postrzegany przez inne osoby. Człowiek ma  automatyczną  skłonność przypisywania ludziom atrakcyjnym fizycznie takich cech jak sympatyczność, uczciwość, talent, inteligencję, i dzieje się to bez udziału świadomości.
Efekt posiadania - człowiek postrzega posiadane przez siebie wyroby, umiejętności, cechy charakteru jako bardziej wartościowe, niż te, których nie posiada. Efekt wynika z działania mechanizmu  ego.
Efekt potwierdzenia - umysł człowieka preferuje informacje, które potwierdzają jego opinie, niezależnie od tego, czy te informacje są prawdziwe. Z dużej ilości informacji umysł selekcjonuje i wybiera te, które potwierdzają poprawność jego myślenia i działania. Ludzie  podświadomie  wychwytują informacje dla nich korzystne (stawiające ich w dobrym świetle), zapamiętują je również w sposób selektywny oraz interpretują w subiektywny, stronniczy sposób. Efekt ten jest szczególnie silny w przypadku zagadnień wywołujących u człowieka silne emocje i dotyczących mocno ugruntowanych opinii. Efekt wynika z działania mechanizmu  ego  oraz  dysonansu poznawczego.
Efekt autorytetu - kiedy człowiek odbiera drugą osobę jako autorytet w określonej dziedzinie, jego umysł zgadza się z jego poglądami i nie ma tendencji do podważania wyrażanych przez nią opinii. Brak krytycznego podejścia powoduje podążanie za jej opiniami, a za tym realizowanie sugerowanych przez nią zachowań i sposobów myślenia. Ilustracją tego  błędu poznawczego  był eksperyment,  który przeprowadził  prof. Stanley Milgram  oraz inny  eksperyment przeprowadzony przez  prof. Charlesa Hoflinga.
Efekt Niedostępności - kiedy coś jest mniej dostępne, człowiek postrzega to jako bardziej cenne i bardziej pragnie to posiadać.
Efekt Zaangażowania i Konsekwencji - człowiek odczuwa wewnętrzną potrzebę bycia  konsekwentnym  wobec opinii, które wypowiedział, decyzji, które podjął oraz działań, które zrealizował. W efekcie, kiedy nie jest do tego zmuszony, nie zastanawia się, czy jego zachowanie i wyrażone opinie były prawidłowe, lecz  automatyczniekonsekwentnie  je powtarza i ich broni, będąc przekonanym, że myśli i czyni dobrze.
Efekt Kontrastu - zestawione ze sobą przedmioty, sylwetki, opinie i informacje wpływają na siebie i zmieniają ich odbiór. Człowiek postrzega przedmioty, informacje, ludzi i ich cechy przez pryzmat znanych sobie przedmiotów, informacji oraz innych ludzi. W zestawieniu następuje w umyśle człowieka zwiększenie lub zmniejszenie obserwowanych cech.
Zasada Dowodu Społecznego - kiedy człowiek dowiaduje się, że inni ludzie podjęli jakąś decyzję, dokonali jakiegoś wyboru, jego umysł  podświadomieautomatycznie  uważa, że produkty lub działania wybrane przez innych ludzi muszą być dobre (niekoniecznie najlepsze, ale dobre i z pewnością nie beznadziejnie złe).

Ego
Dysonans poznawczy
Efekt Fałszywego Konsensusu
Automatyzmy

do Nauka

Lee David Ross (1942-2021) - psycholog społeczny, profesor psychologii  Stanford University,  członek  National Academy of Sciences USA.
Badał i obserwował jak ludzie zachowują się w rzeczywistych sytuacjach (negocjacje, konflikty). Pogłębił teorię  atrybucji,  starając się ustalić, jak ludzie wyjaśniają przyczyny zachowań i zdarzeń. Jego odkrycia dostarczyły cennych informacji na temat czynników, które wpływają na osobistą ocenę sytuacji i procesy decyzyjne.

/ PNAS Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America /

Todd Rogers (ur. 1977) - amerykański psycholog, profesor  Harvard University,  dyrektor wydziału  Behavioural Insights Group  oraz dyrektor Studenckiego Laboratorium Wsparcia Społecznego. Doradca akademicki w brytyjskim  Behavioural Insights Team.

/ Wikipedia EN /

Stanley Milgram (1933-1984) - amerykański profesor psychologii społecznej, pracujący na  Yale University,  Harvard University  i  New York University.  Szkołę średnią ukończył razem z przyszłym psychologiem społecznym Philipem Zimbardo. Był absolwentem  Queens College (City University of New York).  W trakcie studiów na  Harvard University  uczył się pod okiem m.in. Solomona Ascha.

/ Wikipedia /

Charles K.Hofling (1920-1980)- profesor psychiatrii  Saint Louis University,  wykładowca  Graduate School Arts and Sciences,  pracujący jako psychiatra w  Cincinnati General HospitalMenninger Clinic  i  Fellow May Institute Medical Research.

/ Prabook /



Darmowy licznik odwiedzin